Mei 2026

Editie 05 — Onafhankelijk dossierjournaal

trans-nederland

De staat van de Nederlandse genderzorg — beleid, klinieken, cijfers, dossiers.

Dossier · Onderzoek

Dossiers

Diepgaande analyses van wetenschap, beleid en rechtspraak die de Nederlandse koers bepalen.

Terwijl het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Finland, Denemarken, Noorwegen en zes andere landen hun gender-affirmatieve zorg voor minderjarigen inperken op basis van Cass, NICE en SBU, blijft het Nederlandse veld vasthouden aan het Dutch Protocol. Deze dossiers volgen die afsplitsing — wetenschappelijk, juridisch en demografisch — met primaire bronnen.

Wetenschap en protocol

Dutch Protocol

Oorsprong, opbouw, en bewijsbasis van het Amsterdamse protocol.

Dutch Protocol internationaal

Hoe het buitenland het Amsterdamse model heeft losgelaten.

NTvG-kritiek 2025

Nederlandse vakbladen herzien het protocol — wie schrijft wat.

Cass Review — impact NL

Wat het Britse rapport (2024) voor de Nederlandse praktijk betekent.

Cass — NL-respons

Reacties van KNMG, NVvP, Amsterdam UMC op de Cass-bevindingen.

SBU — NL-respons

Zweedse systematische review en het Nederlandse antwoord.

WPATH Files — NL-respons

Lekken bij WPATH en de positie van Nederlandse leden.

UMCG-cohort

Onderzoek naar uitgroei van genderdysforie bij adolescenten.

Demografie en jongeren

Jongeren-stijging

Tienvoudige toename verwijzingen, vooral meisjes.

Demografische verschuiving

Van AMAB-volwassen naar AFAB-adolescent in 15 jaar.

Sociale media

TikTok, YouTube en sociale clustering rond gender-identiteit.

Sociale transitie school

School die ouders niet inlicht — juridische en pedagogische kant.

Ouderlijke toestemming

WGBO, 12–16-jaar-regel, en gescheiden ouders.

Toezicht en zorgketen

IGJ-onderzoek

Wat de Inspectie heeft onderzocht, gerapporteerd en geweigerd.

Wachtlijst-crisis

Drie tot vijf jaar wachten — oorzaken en consequenties.

Medische opvolging

Lange-termijnzorg na hormonen of chirurgie: wie betaalt, wie monitort.

Affirmatie-only-debat

Bevestigen of onderzoeken — het debat over diagnostiek vooraf.

Recht en politiek

Transgenderwet 2014

Afschaffing sterilisatie- en operatie-eis: wat veranderde.

Transgenderwet 2024

Wetsvoorstel zelfidentificatie — inhoud, kritiek, behandeling.

Ingetrokken 2025

Waarom het kabinet het voorstel introk en wat er overblijft.

Wetgevingsdebat

Vijf jaar Kamerdebat over identiteit en geslachtsregistratie.

Vrouwenrechten

Botsing tussen sekse-gebaseerde rechten en zelfidentificatie.

Sport en trans

Bondsregels, eerlijkheid en veiligheid in vrouwencategorieën.

Internationale koers

Hoe Nederland zich verhoudt tot het buitenland.

Tien landen bijgedraaid

UK, Zweden, Finland, Denemarken, Noorwegen, Frankrijk e.a.

Bronnen

Cass Review (NHS England, 2024), SBU (Zweden, 2022), NICE (UK, 2020–2022), KNMG, IGJ, Staatscourant, NTvG, BMJ.